Masz już dość zatłoczonych szlaków turystycznych i szukasz w pobliżu Żyliny czegoś, co obudzi w tobie prawdziwego odkrywcę? Poznaj szczyt Hoblík, niezapomnianą skalną dominantę w Lúčanskiej części Małej Fatry, która dumnie wznosi się bezpośrednio nad wsią Višňové.

Jeśli kiedykolwiek podróżowałeś samochodem przez Kotlinę Turczańską, prawdopodobnie przyciągnęły twój wzrok dwa niepowtarzalne wzgórza. Są jak rodzeństwo, które wzajemnie się dopełnia. Co się stanie, gdy w jednym paśmie górskim spotkają się dwa absolutne przeciwieństwa? Powstanie z tego wrażenie turystyczne, którego tak łatwo nie zapomnisz! Para ikonicznych szczytów Tlstá i Ostrá, wznosząca się nad malowniczą Kotliną Turczańską prosto z Doliny Gaderskiej i Blatnickiej, oferuje doskonały górski kontrast. Podczas gdy jeden oczaruje cię swoją rozległością i spokojem, drugi sprawdzi twoją odwagę na skałach i łańcuchach.

Geologia i jaskinie

Masyw Tlstej i Ostrej to dominujące formacje skalne z wapieni i dolomitów z głębokimi kanionami. Wapienne podłoże Tlstej jest dosłownie „dziurawe”. Znajduje się tu wiele jaskiń, które są ważnymi stanowiskami archeologicznymi i zoologicznymi:

• Jaskinia Mażarna: Najbardziej znana ogólnodostępna jaskinia w masywie Tłstej. Ma monumentalny portal wejściowy i w przeszłości służyła jako osiedle człowieka neolitycznego oraz jako schronienie dla niedźwiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus).
• Rzadcy mieszkańcy (Nietoperze): Jaskinia jest ważnym zimowiskiem dla kilku gatunków nietoperzy. Najczęściej można tu spotkać podkowca małego i nietoperza dużego. Dlatego ważne jest, aby w miesiącach zimowych odwiedzać jaskinię cicho, aby śpiące nietoperze się nie obudziły, co mogłoby być dla nich fatalne w mrozy.

Flora: Skarbnica rzadkości

Dzięki wapiennemu podłożu i urozmaiconemu terenowi znajdziemy tu gatunki, które nie rosną na kwaśnych glebach środkowej części pasma górskiego:

• Reliktowy las sosnowy: Na ekstremalnych skalnych krawędziach i grzbietach przetrwają karłowate sosny, które pozostały tu jako relikt z epoki lodowcowej.
• Rzadkie kwiaty: Wiosną kwitnie tu symbol tego obszaru – sasanka słowacka. Później dołącza szarotka alpejska, aster alpejski oraz rzadki goździk lśniący (endemit zachodniokarpacki).

Fauna: Królestwo drapieżników i drapieżnych ssaków

Niedostępność skalnych ścian tworzy idealne schronienie dla wrażliwych gatunków:

• Kozica górska tatrzańska: Na ten obszar została sztucznie wprowadzona w latach 50. XX wieku. Chociaż nie jest to pierwotne stanowisko, populacja w skalnych ścianach Tlstej i Ostrej radzi sobie wyjątkowo dobrze.
• Ptaki drapieżne: W skalnych szczelinach gnieździ się sokół wędrowny i puchacz zwyczajny.
• Drapieżniki: Urozmaicony teren dolin Gaderskiej i Blatnickiej, które otaczają masyw, jest domem rysia ostrowidza, który w skałach znajduje idealne miejsca do odpoczynku.

1. Dojazd i transport

• Samochodem: Z Żyliny lub Martina w kierunku Turčianskich Cieplic, skręt na wieś Blatnica.
• Parking: Na końcu wsi Blatnica przy pomniku SNP znajduje się duży płatny parking (ok. 6 €/dzień). Alternatywą jest parking w centrum wsi (ok. 3 €/dzień).
• Autobusem (SAD): Linie kursują z Martina. Najlepiej wysiąść na przystanku Blatnica, konečná, który znajduje się tuż przy wejściu do dolin.

2. Polecane trasy turystyczne

Większość turystów wybiera trasę okrężną, aby zdobyć oba szczyty jednocześnie, co zajmuje około 6 – 8 godzin (w zależności od kondycji).

Opcja A: Klasyczna pętla (Zalecana kolejność ze względu na widoki)

• Ciekawostki: Po drodze zobaczysz ogromną jaskinię Mažarná i przejdziesz przez ikoniczne skalne okno na Ostrej.

Opcja B: Bezpośrednie wejście na Tlstą

• Trasa: Z Gaderskiej doliny niebieskim szlakiem  przez Vápennú dolinę. To stroma wspinaczka, która trwa ok. 3 – 3,5 godziny na szczyt.

Opcja C: Bezpośrednie wejście na Ostrą

• Trasa: Z Blatnicy żółtym szlakiem  przez Konský dol. To nieco krótsza trasa niż na Tlstú, ale końcowy odcinek na szczyt Ostrej jest skalisty i zabezpieczony łańcuchami.

3. Trudność i odcinki techniczne

• Przewyższenie: Cała pętla ma przewyższenie ponad 1000 metrów, co czyni ją trasą średnio trudną lub trudną.
• Pomoce techniczne: Pod szczytem Ostrej znajdują się łańcuchy i kamienne schody. Nie jest to skrajnie niebezpieczne, ale wymaga pewnego kroku i braku lęku wysokości.
• Terén: Po deszczu podłoże wapienne (zwłaszcza w rejonie Tlsty i Mażarnej) może być bardzo śliskie.

Mapa lokalizacji Tlstá i Ostrá:

 

Zobacz noclegi w okolicy

Galeria zdjęć:

Pierwsza pisemna wzmianka o kamiennym zamku Streczno pochodzi z 1316 roku, kiedy to po raz pierwszy wspomniano o państwie streczniańskim. W tym czasie państwo musiało już mieć główną siedzibę w postaci zamku, choć prawdopodobnie stała z niego tylko wieża strażnicza.

Historia zamku Streczno

Powstanie i wczesny rozwój

Założenie zamku przypisuje się rodzinie Balašovców. Przypuszcza się, że zamek powstał na starszych fundamentach, prawdopodobnie słowiańskiego grodziska. Rdzeń zamku, który miał wielokątny plan o powierzchni około 400 m² (tzw. mały zamek), datowany jest na pierwszą połowę XIV wieku. Składał się z graniastej wieży strażniczej, cysterny wykutej w skale oraz mniejszego budynku mieszkalnego w północno-wschodnim narożniku fortyfikacji. Od początku swojego istnienia zamek służył jako ochrona komory celnej, która znajdowała się przy brodzie przez rzekę Wag pod zamkiem. Zamek jest również wspominany w czasach własności Macieja Czáka jako centrum większego feudalnego państwa Strečno.

Rozbudowa zamku

Pod koniec pierwszej połowy XIV wieku ukończono budowę przedzamcza. Na początku XV wieku zamek otrzymała królowa Barbara Cylejska, która kazała wybudować północny pałac i kaplicę zamkową. Wejście do zamku przeniesiono do wieży bramnej z przedbramiem. W tym okresie wzniesiono także drugą wieżę graniastą, która zamykała północne przedzamcze. Przekształcenie zamku w zwarty obiekt obronny ukończono budową murów obronnych z trzema basztami podkowiastymi i jedną basztą półłukową chroniącą główną bramę. Częścią zespołu stała się również 88-metrowa studnia na głównym dziedzińcu.

Upadek i przebudowy renesansowe

Po okresie rozwoju budowlanego na początku XVI wieku nastąpił upadek zamku spowodowany częstą zmianą właścicieli. W latach 1444–1469 był własnością Pongráców z Liptowskiego Mikułasza, którzy posiadali także niedaleki Stary Zamek. Wśród innych znaczących właścicieli byli Paweł Kiniżi, Jan Zápolya, oraz Mikołaj i Piotr Kostkowie. Ten niestabilny stan zmienił się dopiero w drugiej połowie XVI wieku, kiedy zamek przeszedł w posiadanie Mikołaja i Franciszka Dersffych, którzy przeprowadzili serię renesansowych przebudów.

Okres upadku i zniszczenia wojenne

Po okresie świetności zamek Streczno miał wielu właścicieli, ale już nigdy nie odzyskał swojego wyglądu z końca XVII wieku. Na początku XX wieku na zły stan zabytku negatywnie wpłynęła także sprzedaż Samuelowi Hahnowi, który rozbierał ruiny zamku i sprzedawał je jako materiał budowlany.

Podczas walk w Słowackim Powstaniu Narodowym zamek został uszkodzony przez niemiecki atak artyleryjski na pozycje Czechosłowackiej Armii i francuskich partyzantów. Zły stan murów zagrażał ponadto bezpieczeństwu ruchu na głównej drodze pod zamkiem. Z tego powodu w latach 60. XX wieku zaczęto głośno mówić o pilnej potrzebie rekonstrukcji.

Rekonstrukcja i stan obecny

Kompleksowa renowacja rozpoczęła się ostatecznie w 1974 roku i trwała 21 lat (do 1995 roku), co było spowodowane jej ogromną złożonością technologiczną i finansową. Rekonstrukcja nie została jednak przyjęta całkowicie bez zastrzeżeń – zwłaszcza ze względu na szerokie zastosowanie nowych, odsłoniętych konstrukcji betonowych, co doprowadziło do wizualnej zmiany charakteru zamku. Pierwotnie bowiem ruiny zamku, pozostałości pałaców i wież tworzyły z otaczającą masą skalną jednolitą i romantyczną kompozycję. W późniejszych latach przeprowadzono również niezbędne prace sanacyjne mające na celu statyczne zabezpieczenie skały zamkowej.

Obecnie zamek jest zarządzany przez Muzeum Poważa w Żylinie. Wewnątrz znajduje się stała ekspozycja prezentująca znaleziska archeologiczne z okolicy, a także ogólną historię tej majestatycznej siedziby.

• Poczucie społeczne: W Tepličce nad Váhom założyła przytułek (schronienie dla biednych i chorych) ze szpitalem. Osobiście rozdawała jedzenie, leki i odzież bez względu na pochodzenie czy wyznanie poddanych. Z tego okresu pochodzi również tradycja pieczenia małych chlebków, tzw. „bosniaków”.

• Cudownie nienaruszone ciało: Zmarła młodo, w wieku 34 lat, i została pochowana w krypcie zamku Streczno. Gdy po dziesięcioleciach kryptę otworzyli cesarscy żołnierze, jej ciało znaleziono prawie nienaruszone, co doprowadziło do masowego powstania legendy o jej świętości.

• Kult i tragiczny incydent: Jej zmumifikowane szczątki zostały później przeniesione do kaplicy loretańskiej w kościele w Tepliczce nad Wagiem, gdzie przez wieki były celem pielgrzymów. W kwietniu 2009 roku jej ciało zostało podpalone i zniszczone przez psychicznie zaburzonego mężczyznę bezpośrednio w kaplicy.

Zofia Bosniaková do dziś pozostaje jedną z najbardziej wyrazistych i lubianych postaci kobiecych w historii Słowacji, postrzeganą jako uosobienie miłosierdzia i ofiarności.

 

Panoramiczny widok na zamek Strečno:

Dojazd i transport

 

Zobacz noclegi w okolicy

Galeria zdjęć zamku Streczno:

Ten szczyt jest bogaty w swoją historię, a także użytecznym źródłem wydobycia wapienia, jak i popularnym celem rowerzystów czy turystów. Zachwyca przede wszystkim swoimi widokami, dzięki którym otworzy się przed nami panorama na całe miasto Żylina. Możemy na niego wyruszyć ze Streczna drogą, która prowadzi tuż obok zamku, albo też z miejscowości Stráňavy. Ewentualnie jest tu interesująca trasa z miejscowości Višňové na szczyt Minčol, a następnie na Polom.

Szczyt Poludnica, który znajduje się na skraju Niżnych Tatr, jest jakby punktem widokowym na szeroką okolicę. Po podejściu odsłonią się przed nami widoki na grań Niżnych Tatr, Tatry Zachodnie, a także kawałek Tatr Wysokich z majestatycznym Krywaniem. Patrząc z Poludnicy, nie umknie naszemu wzrokowi również rozległy Liptów i Liptowska Mara z odległym Wielkim Choczem.

Vlkolínec jest drewniana osada – rezerwat ludowej architektury SR wpisany na Listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO. Jest przykładem średniowiecznej osady z architekturą podgórskich obszarów. Obec wciąż ma swoich stałych mieszkańców. Podczas letniej sezonu odbywają się tu wydarzenia kulturalne, gdzie możemy być uczestnikami muzyki ludowej lub obejrzeć przykłady prac rezbárov i ludowych remeselníkov.

Stary zamek odgrywał w przeszłości strategiczną rolę ze względu na swoje położenie. Kontrolował ważny przeprawę przez rzekę Váh w Strečnianskej úžine. Było to ważne przejście z górnego Považia w kierunku Turiec i Liptov. Był również stacją poboru opłat. Pierwsze pisemne wspomnienie pochodzi z roku 1323, choć pośrednio wspomina się już w roku 1235.

Obszar powstał w wyniku kolonizacji wołoskiej, która trwała od XV do XVIII wieku, i należał do państwa Strečno. W okolicy znajduje się wiele szlaków turystycznych i rowerowych. Lokalizacja jest atrakcyjna również ze względu na obfite występowanie grzybów.

Niedaleko Żyliny znajduje się Narodowy rezerwat przyrody Skały Súľovské, który jest charakterystyczny swoimi niepowtarzalnymi spiczastymi skałami uformowanymi z lepiszcza. Powstały w okresie trzeciorogu (eocen), kiedy rzeki niesły okrągłe wapienie i dolomity, które osiedliły się i scaliły w potężne warstwy, następnie pofalowane ruchami tektonicznymi.

Na relatywnie małej powierzchni znajdują się różnorodne formacje skalne – wieże, igły, okna i homole o bizarnych kształtach. Do najznaczniejszych należą Gotycka brama i jaskinia Šarkania diera. Znajduje się tu także ruina Zamku Súľovského. Szlaki turystyczne są nienaroczne, dostępne z Żiliny przez wieś Lietavská Závadka lub z Bytče. Obszar podlega 5. stopniowi ochrony.

1

Jaskinia Smocza Dziura

Jaskinia Smocza Dziura jest ogólnodostępną jaskinią i narodowym pomnikiem przyrody o długości około 60 metrów. Jest znana przede wszystkim jako ważne stanowisko archeologiczne i paleontologiczne.

8

Wątrobowiec trójlistkowy

Jest to chroniony i lubiany obiekt wiosennych fotografów. Kiedy i gdzie go szukać w Súľovie? Okres kwitnienia: Należy do pierwszych zwiastunów wiosny. W Skałach Sulowskich kwitnie już bardzo wcześnie, zwykle w marcu i kwietniu, często zanim drzewa w pełni się zazielenią.

9

Sasanka słowacka

Sasanka (Pulsatilla) jest jedną z najpiękniejszych i najbardziej wyrazistych wiosennych roślin zielnych, znaną ze swoich dużych dzwonkowatych kwiatów. Słowacki unikat: Na Słowacji (w tym w Skałach Súľovské) rośnie przepiękna sasanka słowacka (Pulsatilla slavica), która jest endemitem zachodniokarpackim – oznacza to, że nigdzie indziej na świecie, jak tylko w naszych i przyległych górach, nie znajdziesz jej w środowisku naturalnym.

2

Zagubiony budzogajń

Zagubiony buzdygan (lub też Zbyňovský buzdygan) to unikalna formacja skalna i poszukiwana atrakcja turystyczna, znajdująca się w Górach Sulejowskich, na zboczu pod szczytem Žibrid, niedaleko wsi Zbyňov i Rajeckich Teplic.

Czytaj więcej...

5

Sokół wędrowny (Falco peregrinus)

6

Gotycka Brama

×

Fauna Skał Súľovskich

W cichych zakątkach żyje puchacz skalny (Bubo bubo), który jest zagrożony głównie niszczeniem gniazd. W skalnych ścianach gniazdują także sowa zwyczajna i sokół myszołap. Ryś ostrołyk występuje w okolicy tylko przejściowo. Często można tu spotkać wiewiórkę zwyczajną.

Flora Skał Súľovskich

Na území występuje wiele endemicznych roślin, na przykład soldanelka karpacka, poniklec pośredni, klincik lśniący i prvosienka goła. Z górskich rodzajów tu znajdziemy horec Clusiov, dzwoneczek mały, żółtoczarny europejski i wiele gatunków orchidei.

Turystyka w Skałach Súľovskich

Trasa prowadzi dalej niebieskim szlakiem  - Drogą Krzyżową w kierunku Przełęczy Roháčskiej (wiata, ławki). Stamtąd udamy się zielonym szlakiem  na punkt widokowy i do Skalnego Okna. Tutaj teren jest nieco bardziej wymagający i sprawdzi nasze obuwie.

Odcinek po zielonej znakce oferuje piękne widoki, ale bądźcie czujni, spadki są głębokie. Następnie przejdziemy na żółtą znakę 🟡 w kierunku Łąki pod Roháčom. Ostateczny wjazd do jaskini Šarkania diera prowadzi po drabinach i stromym podłożu – zalecamy solidne obuwie i zwiększoną ostrożność.

Mapa trasy:

 

Zobacz noclegi w okolicy

Galeria zdjęć: